WATERPUT HOEVE GOOSSENS-LEMMENS TE BEEK ©


 

In een eenvoudige kleine bijbouw (ongeveer 10 m2) bij de genoemde hoeve aan het "Gebusselke" (thans Groot Genhouterstraat 2 te Groot Genhout/Beek) is in een hoek een waterput aanwezig voorzien van een originele water ophaalinrichting.

De waterput is vermoedelijk omstreeks 1882-1883 gebouwd op een stukje grond in een boomgaard (sectie C. no 511) tegenover de hoeve Stassen en was bezit van elf personen.

Door de gemeentesecretaris van de gemeente Beek werd op 30 mei 1883 een eensluidend afschrift ondertekend van het reglement of contract (nr. 988 oud archief gemeente Beek) met betrekking tot twaalf vastgestelde bepalingen tussen de eigenaren van de waterput en de oude buurtput aan de Smisse van Jan Martin Gelissen (hoefsmid).



Putgebouwtje Genhouterstraat 2


 



Putwiel, putrol en watergoot

De waterput heeft een diepte van ongeveer 28 meter.
Langs de twee vrije zijden van de put staat een gemetselde borstwering van ongeveer een meter hoogte en afgewerkt met een houten rand.

Met de water ophaalinrichting (een houten rol die met handkracht via kamraderen wordt aangedreven door een houten wiel, omspannen door een bandijzer, met een doorsnee van 1,5 meter) haalde men het drinkwater op uit de diepte in een kleine houten ton (circa 25 liter).

Deze ton werd vervolgens uitgegoten in een zijdelings aanwezige hardstenen watergoot, waar aan het einde het water via een buisje in de gereedstaande emmer terecht kwam.

Eventueel morswater liep door een gootje en via een gaatje in de muur naar de straat.


 

De waterput is geheel opgemetseld uit veldbranders.
De put is over de volle diepte 1,5 meter in doorsnee en zuiver cilindrisch.

De watervoorraad bedroeg altijd ruim 7.000 liter.
Het putgebouwtje wordt in de kadastrale gegevens echter nergens als zodanig genoemd.

Op de tranchotkaart van 1886 wordt melding gemaakt van een bijbouw (is dit misschien het putgebouwtje ?).

De buurtbewoners van het "Gebusselke" konden hier tegen betaling van f3,00 per jaar en per gezin tot ver in de dertiger jaren van de vorige eeuw water putten.

Volgens de huidige eigenaar/bewoner van de hoeve, de heer J. Speetjens, staat het water in de put momenteel op ongeveer 22 meter.



kamraderen en putrol


 



waterspiegel op ongeveer 22 meter (in 2004)

De bouw van deze waterput:

Op een zwaar cirkelvormig eiken raamwerk als fundering, begon men op maaiveld hoogte de putwand (ongeveer 1 meter) op te metselen.

Na verharding van het metselwerk ondergroef men deze houten fundering en groef men het inwendige van de put beetje bij beetje uit.

Vervolgens liet men de houten fundering met daarop de eerste meter putmetselwerk zakken.
Bovenop de zakkende putschacht werden nieuwe lagen metselwerk aangebracht.

In fasen liet men al ondergravend en bijmetselend de steeds zwaarder wordende putschacht zuiver loodrecht dieper in de bodem zakken.
De uitgegraven grond werd met bakken opgehaald.

Onderin de putschacht groef één man, spaarzaam bijgelicht door een lampje, totdat het eerste grondwater werd bereikt.

Dan volgde een riskant en nat karwei in het ijskoude grondwater.
De houten fundering moest tegen verrotting diep genoeg en permanent onder water komen te liggen.

Met een grind filterbed op de putbodem en eventuele gaten in de putwand t.b.v. de watervoerende laag, was men dan verzekerd van constant voldoende putwater.
 

info: Th. van Winkel (Beek)