WATERPOMPEN en PUTTEN TE VENRAY ©

 

 

WATERPOMPEN

Wanneer de eerste openbare waterpomp in Venray is geplaatst
is niet met zekerheid te zeggen.
Zeker is dat de eerste pomp is geplaatst op de Grote Markt.


In 1637 werd de oude en kapotte waterpomp vervangen door een nieuwe pomp.
Kosten: 90 rijksdaalders.
De gemeente, de kerk en een groep belanghebbende buurtbewoners
moesten de kosten van het onderhoud van de pomp voor hun rekening nemen.


In 1721 werd de waterpomp voorzien van een houten pompkast.
 Kosten: 4 gulden.
In 1850 werd de waterpomp vervangen door een prachtige nieuwe
arduinstenen waterpomp in neoclassicistische stijl.
Kosten: 409 gulden en 84 cent.

 

 



Grote Markt (1932 met het eerste "blik")

Door de komst van de waterleiding waren omstreeks 1925 in het centrum
van Venray nog maar drie openbare waterpompen aanwezig:
een pomp op de Grote Markt, een pomp in de Schoolstraat (nabij de jongensschool) ...


Schoolstraat (jongensschool 1934)

Geheel rechts de uit 1851 daterende Franse zandstenen pomp


... en een waterpomp in de Grotestraat.

 


hoek: Grotestraat (1938)

In oktober 1944 werden door het oorlogsgeweld deze waterpompen
zwaar beschadigd en/of verwoest.
De waterpomp in de Schoolstraat en in de Grotestraat zijn daarna niet meer
in ere hersteld en zijn definitief uit het straatbeeld verdwenen.


De zwaar beschadigde waterpomp op de Grote Markt werd in 1952 gesloopt
en in 1953 vervangen door een nieuwe stenen waterpomp.
Het ijzerwerk en de arduinstenen elementen waren afkomstig van
de oorspronkelijke pomp uit 1850.
Kostenbegroting: ruim 1.100 gulden.


Grote Markt (1956) met stenen pomp en lindebomen

 
 In 1957 werd de waterpomp echter weer gesloopt en niet meer door
een andere waterpomp vervangen.

Het ijzerwerk van de pomp werd door de gemeente opgeborgen.

Het gemeentebestuur en planologen wilde Venray verheffen tot de
metropool van de Peel en dan waren de oude eerbiedwaardige lindebomen
en de waterpomp op de Grote Markt een sta in de weg.

___________________________________________________________

 


Grote Markt (1985-2009)

Door de inzet van "Het PompgenoeŽtschap Venray" en de schenking en
aanbieding van Bouwmaatschappij Janssen BV om op de Grote Markt
een nieuwe versie van de vroegere (1953) waterpomp te plaatsen,
werd in 1985 de plaatsing van de waterpomp gerealiseerd.


Deze waterpomp stond niet op de oorspronkelijke plaats op de Grote Markt.
De onderbouw van deze waterpomp was vervaardigd van gemetselde
gebakken klinkers en de opbouw van zout-geglazuurde handvorm stenen.
De twee pompzwengels en de twee watermonden (leeuwekoppen)
waren afkomstig van de waterpompen die gedurende de periode 1850
tot en met 1957 op de Grote Markt hebben gestaan.

(info- en fotobron: "LŰp naor de pomp", auteur: Sjef Verlinden)

 

Er wordt in "de verleden tijd" gesproken omdat ook deze laatste
waterpomp inmiddels uit het straatbeeld is verdwenen.
De Grote Markt is op de schop gegaan.

Na de herinrichting werd in 2009 midden op het plein een nieuwe replica
van de voormalige oude waterpomp uit 1850 geplaatst.



De twee oude pompzwengels en de twee oude watermonden zijn ook
nu in de nieuwe arduinstenen waterpomp verwerkt.

Rondom de waterpomp staan tien mooie honingbomen waardoor
het plein weer de nostalgische uitstraling krijgt van weleer.

Tijdens de herinrichting van de Grote Markt werd, enkele tientallen
centimeters onder de bestrating, de oude drinkwaterput aangetroffen.
Op deze plek heeft tussen 1637 en 1944 boven op de waterput
de oude waterpomp uit 1850 gestaan.

In 2010 werd in het straatwerk een plaquette aangebracht
als zichtbare verwijzing naar de oorspronkelijke pomplocatie.

 


___________________________________________________________

 

WATERPUTTEN

 

OUDE WATERPUTTEN

Tussen de huidige woonwijken 't Brukske en Landweert, ligt de nieuwe woonwijk Sint Antoniusveld.
Tot 1996 was dit laatst genoemde gebied in gebruik als volkstuintjes en akkerbouw.
Uit een archeologisch onderzoek in 1995 bleek dat dit terrein veel middeleeuwse sporen bevatte.
Vanaf mei 1996 tot medio oktober 1996 heeft de Rijksdienst voor het Oudheidkundig Bodemonderzoek
(R.O.B) in samenwerking met een aantal amateurarchelogen hier opgravingen verricht.
 

 

Uit deze opgravingen zijn veel sporen van middeleeuwse huizen gevonden
uit de periode tussen de 5e en de 12 eeuw.
De sporen tekenden zich tijdens de opgravingen als een mooi patroon van
verkleuringen van paalgaten, kuilen en waterputten af.
 

 

 Er werden ook ongeveer dertien oude waterputten gevonden.
Het waren zogenaamde boomstamwaterputten.
Dit waren putten die bestonden uit uitgeholde stammen van dikke eikenbomen.
Het aanleggen van zo'n boomstamput was veel werk.
 

 

De ca 3 meter hoge en ca 1 meter brede boomstam werd in tweeŽn gekliefd en daarna uitgehold.
De twee helften werden met elkaar verbonden door wilgentwijgen en wiggen.
Vervolgens werd een ca 3 meter diep gat gegraven waarin de holle
boomstam tot in het grondwaterpeil werd geplaatst.
Dit moest in ťťn dag gebeuren om geen overlast van optrekkend grondwater te krijgen.
Daarna werd de kuil weer dicht geworpen.
In de holle boomstam verzamelde zich dan het grondwater en de put was klaar.
 



___________________________________________________________

 

Waterput bij een oude boerderij te Venray omstreeks 1937

 


Bij een oude waterput (putwip) omstreeks 1938