WATERPOMP TE HELDEN ©


 

De waterpomp te Helden-Dorp staat centraal op het Mariaplein.
De pomp dateert uit 1865 en is een rijksmonument 
(monumentnr 525611), in eigendom van de N.V. Maatschappij
voor Electriciteit en Gas te Maastricht.


 

 

De waterpomp is in 1865 gegoten door IJzergieterij Giesbers en Van Deun.
Stilistisch vertoont de waterpomp invloeden van de Neo-Renaissance.
IJzergieterij Giesbers en Van Deun was gevestigd in Roermond, halverwege
de negentiende eeuw de tweede industriestad van Limburg.
De firma Giesbers en Van Deun goot indertijd voor diverse gemeenten waterpompen.
Hiervan zijn er thans helaas nog maar enkele bewaard gebleven.



Na een renovatie in de jaren negentig van de vorige eeuw, waarbij het binnenwerk van de waterpomp werd verwijderd, heeft de voorheen vaak verplaatste pomp op het Mariaplein een plek gekregen vlak bij de plek waar de oude waterput onder het straatwerk is gelegen.

 


 


Mariaplein


 

 

De ranke, gietijzeren waterpomp beslaat een vierkante plattegrond met afgeschuinde hoeken en is opgebouwd uit een breder basement,
het pomplichaam en een bekronende hoed met groot overstek.
Voor de pomp ligt een gefrijnde hardstenen waterbak.
In het basement staat het opschrift "Van Deun / Roermond / 1865".
Het versoberde pomplichaam bestaat uit casementen.
Aan de voorzijde een decoratieve zwanenhoofdkraan en aan de zijkant
de pompzwengel met een gebogen handgreep.
De pomphoed wordt bekroond met een palmet.


De waterpomp aan het Mariaplein is van algemeen belang.
Het object heeft cultuurhistorische waarden als uitdrukking van de
historische collectieve drinkwatervoorziening en als herinnering aan
de ijzergieterijen en industriŽle ontwikkeling van Roermond in de
tweede helft van de negentiende eeuw.


Daarnaast is het object van belang voor de typologische ontwikkeling
van Limburgse openbare dorpspompen.
Het object bezit kunsthistorische waarde vanwege de esthetische
kwaliteiten van het ontwerp en de sierlijke detaillering van
met name de zwanenhoofdkraan.
De waterpomp heeft ensemblewaarde vanwege de karakteristieke stedenbouwkundige ligging centraal op het dorpsplein van Helden-Dorp.
De pomp bezit tevens zeldzaamheidswaarde als voorbeeld van
thans nog maar sporadisch bewaard gebleven, maar ooit in serie
geproduceerd straatmeubilair en als reliŽf van de geschiedenis van de drinkwatervoorziening.
 



de waterput op het Mariaplein

Indertijd betrok de pomp haar water van een nabijgelegen, ruim zes
meter diepe welwaterput.
Het oorspronkelijk zo waterrijke Mariaplein (v/h De Pool) staat in de volksmond nog steeds bekend als "De Pool".
Op deze Pool lag vroeger een waterput en een grote waterpoel.
Bijna 200 jaar geleden veranderde men de waterpoel in een waterput, maar door de jaren heen werd de put langzaam vergeten.

Jarenlang wist men wel dat er op het Mariaplein een oude waterput lag, maar niemand wist precies waar de plek was. Dit kwam doordat de pomp, die feitelijk boven op de waterput heeft gestaan, in de loop der jaren vaak is verplaatst.
Toen het Mariaplein jaren geleden werd heringericht kwam bij graafwerkzaamheden de oude waterput te voorschijn.
De oude welput werd boven het maaiveld opgemetseld en in de putschacht werd verlichting aangebracht. De put is afgedekt met een dikke glasplaat, zodat men in de diepte van de put kan kijken.