OPENBARE WATERPUTTEN IN
SCHAESBERG EN NIEUWENHAGEN

 

Waterputten ontstonden zodra een samenhangende bewoning door mensen aanwezig was.
Immers drinkwater was ook in het verleden noodzakelijk.

Het slaan (graven) van een waterput was een kostbaar en gevaarlijk karwei.
Mensen die geen eigen waterput hadden waren afhankelijk van de gemeentelijke drinkwaterputten.
In bijna elke gemeente waren indertijd wel een of meer van dergelijke waterputten aanwezig.

Bovenop de waterput stond meestal een eikenhouten raamwerk.
Het raamwerk was afgedekt met een leiendak of pannendak.
De put kon worden afgesloten met een lattendeurtje.
Door te draaien aan het ijzeren putwiel werd via kamwielen de putrol in beweging gezet
en kon de putemmer worden opgehaald of neergelaten in de putschacht.

 

SCHAESBERG
 

Behalve de waterput "a ginne put" nabij de boerenhoeve ter hoogte van de huidige Putstraat,
waren in Schaesberg nog twee openbare gemeentelijke waterputten aanwezig.
Een waterput lag in de Montfortstraat (Leenhof) en de ander in de Achterstraat (Ouw Kolonie).
Op deze laatste twee waterputten was een waterpomp geplaatst.
Van de eerste twee waterputten zijn helaas geen ansichtkaarten en/of foto's in mijn bezit.


      waterput in de Achterstraat (bron: "landgraaf Toen en Nu")(ter

Na de Tweede Wereldoorlog werden de waterputten volgestort en verdwenen
de puthuisjes en de pompen een voor een uit het straatbeeld.

met dank aan: Leonie Robroek

 

NIEUWENHAGEN
 

In de kom van Nieuwenhagen beschikte men omstreeks 1818 niet over zuiver drinkwater.
Alleen op buitenplaatsen en dan op meer dan een uur lopen van de dorpskern,
kon men tegen betaling zuiver drinkwater krijgen.
Driekwart van de inwoners bestond echter uit een midden- en arme klasse en
kon zich dit niet veroorloven. Deze mensen dronken gekookt regenwater,
dat voorheen in emmers was opgevangen.

In Nieuwenhagen werden vervolgens twee gemeentelijke waterputten geslagen:
een put 55 meter diep in Onders Nieuwenhagen / de Putstraat (1819), thans Hereweg
en een puthuisje in Bovens Nieuwenhagen / de Gatestraat (1821), 56 m diep.

De bevolking kon ook drinkwater ophalen uit de waterput "In d'r Kamp".
Dit was een privé waterput (1879) en was eigendom van de heer Boymans (huis Erens).
Iedereen die hier water kwam halen moest jaarlijks 1 Duitse Mark aan hem betalen.

Na de aanleg van waterleidingen in 1921 werden de waterputten in Nieuwenhagen
overbodig. Tot ca 1925 zijn de waterputten in gebruik geweest.
De putten werden met puin volgestort en verdwenen ook hier uit het straatbeeld.


bronnen: "Landgraaf Toen en Nu" en "H.W.A. Lemmerling +"



De put aan de Putstraat (thans Hereweg)

De waterput in Onders Nieuwenhagen / de Putstraat (1819) was gelegen op het
dr. Nolensplein tegenover het huidige pand Hereweg 38 en was ca 55 m diep.




 


 

In dit inmiddels gesloopte puthuisje aan de Gatestraat te Nieuwenhagen
lag een diepe 125 jaar oude waterput (1821).
Op de voorgrond een oude handpomp brandspuitwagen.

In 1952 werd deze waterput gedempt en het puthuisje gesloopt.
Ook het links van het puthuisje gelegen stroomhuisje werd toen afgebroken.
De put werd afgedekt met een betonplaat en daarop is een transformatorhuisje gebouwd.


bron: "Landgraaf Toen en Nu"