DE WATERPUT EN DE PAULUSBORN IN EPEN ©

 

De oorspronkelijke naam van Epen is "Apine" en wordt voor het eerst
vermeld in een akte van 15 februari 1041 waarin koning Hendrik III
domeingoederen schenkt aan zijn nicht Irmgard.

Apine is afgeleid van de Keltische naam voor water:  apa.
(jaren later is de a-klank veranderd in een e-klank).

In de 11e eeuw vestigde zich de eerste bewoners bij
de vele waterbronnen en stroompjes in dit gebied.

De oorsprong van Epen ligt dan ook in de vroege Middeleeuwen,
in de omgeving van de Paulusborn.

 

Omgeving van de waterput "de Paulusbron" in de Kapelaan Houbenstraat anno 2010

 

De oudste waterbron in dit gebied is de Paulusborn (= bron) en is gelegen
aan de westkant van Epen langs de Kapelaan Houbenstraat.
Het zuivere bronwater was een mystiek verschijnsel en vlak bij deze heilige bron
werd dan ook een kapel gebouwd op de plek waar nu de Pauluskerk staat.

 

De bronpoel ligt in een door een haag omgeven klein grasland met enkele bomen

 

In vroeger jaren luidde de straatbenaming "Paulusborn" of "Op den Born"
en was de weg een smalle zandweg.
Eeuwenlang was "Op den Born" het bekendste plekje van Epen
en iedereen kwam hier het drinkwater halen.

 

De Paulusborn ligt tegenover het pand Kapelaan Houbenstraat 18

 

De locatie in vroeger jaren. De waterbron ligt tegenover het huis
Het kruisbeeld, rechts bij de bronpoel, is jaren geleden tegen de gevel van het pand bevestigd.
Thans luidt de straatnaam Kapelaan Houbenstraat.

 

Anno 2010 borrelt nog maar minimaal water op uit de bron en staat de poel meestal droog.
De bodem rondom de bronpoel blijft wel vochtig.
Eind 19e eeuw werd naast het pand (nr.18) een vierkante waterput gedolven: "de Paulusbron"
Vanaf dat moment werd hier het drinkwater gehaald en niet meer uit de bronpoel.

 

De waterput "de Paulusbron"
De uit baksteen gemetselde gerestaureerde vierkante waterput, afgedekt met een betonnen puntdak 

 

De waterput "de Paulusbron" in de jaren vijftig van de vorige eeuw

 

Ook de bewoners op het plateau ten westen van Epen (Eperheide) moesten hun
drinkwater halen bij de Paulusborn en tot in de dertiger jaren van de vorige eeuw
uit de waterput de Paulusbron. Eperheide kreeg toen een eigen waterput.

 

Gedurende de periode 1920-1939 had Epen een eigen waterleiding en stroomde
het water uit de Paulusbron thuis uit een waterkraan.
Na 1939 werd ook Epen aangesloten op het Limburgse waterleidingnet
en verdween de eigen aangelegde waterleiding.
De bewoners van de omliggende huizen hebben echter tot 1954
ook nog gebruik gemaakt van het water uit de Paulusbron.

 

De vroedmeesterpad

 

Rond de bronpoel de Paulusborn leefden vroedmeesterpadden ("klungelkes").
Na een hele reeks droge jaren verdwenen de "klungelkes"en tegenwoordig
worden er hier geen meer gesignaleerd.

De bronpoel de Paulusborn werd in 1955 door Staatsbosbeheer beschermd
en sindsdien is de bronpoel een cultuurhistorisch monument.

De omgeving van de Paulusbron nodigt uit om mooie wandelingen te maken
en is dan ook toeristisch erg in trek.